Rafał Kosik

Kameleon

Warszawa 2022

Rafał Kosik
Kameleon

ISBN: 978-83-61187-66-0

Wydawca:
Powergraph
ul. Cegłowska 16/2
01-803 Warszawa
tel. 22 834 18 25
e-mail: powergraph@powergraph.pl
www.powergraph.pl

Copyright © 2008-2013 by Rafał Kosik
Copyright © 2008-2013 by Powergraph
Copyright © 2008-2013 for the cover and illustrations by Rafał Kosik

Wszelkie prawa zastrzeżone.
All rights reserved.
PROJEKT GRAFICZNY: Rafał Kosik
REDAKCJA: Kasia Sienkiewicz-Kosik
KOREKTA: Maria Aleksandrow

Wyłączna dystrybucja:

Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. 22 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer

Spis treści

1. I

2. II

3. III

4. IV

I

Noan stał, potrącany przez spieszących gdzieś ludzi, i patrzył w niebo. W gwiazdozbiorze Lisa przybyła nowa gwiazda! To nieoczekiwane odkrycie wprawiło go w takie osłupienie, że zapomniał o wszystkim wokoło. Torba wypadła mu z ręki i pacnęła o chodnik. Zadźwięczały kupione dziś gwoździe. Gwiazda była jaśniejsza od pozostałych. Nowa dziura w sferze niebieskiej, przepuszczająca blask z zaświatów. Noan obserwował niebo od kilku lat, ale nigdy nie spotkał się z pojawiającą się nagle gwiazdą.

Rozejrzał się. Światło gazowych latarni wydobywało odrapane, krzywe domki przedmieścia. Setki butów depczących bruk, stukot kół zaprzęgów, jednostajny szum rozmów. I ani jednego spojrzenia w niebo. Jakby nic się nie wydarzyło.

Ocknął się z zamyślenia. Podniósł torbę i skarcił się za tę chwilę nieuwagi. Szczęście, że nie został okradziony! Ojciec byłby wściekły. Szybkim krokiem dotarł do stajni, zapłacił koniuszemu i wyprowadził na zewnątrz konia. Noan znów spojrzał w niebo. Gwiazda nadal tam była.

Nowa gwiazda…

Wsiadł na konia i wolno ruszył. Czekały go niemal dwie godziny drogi do domu. Czas na przemyślenia. Nowa gwiazda… Wszyscy mówili, że gwiazdy są dziurami w sferze niebieskiej. Więc nowa gwiazda to nowa dziura. Jeśli tak, to czemu na nieboskłonie nie ma rozpruć, przetarć jak w płótnie czy skórze? Czemu są tam tylko świetliste punkty? Noan nie dawał wiary temu gadaniu. Wyobrażał sobie gwiazdy jako płomyki odległych lamp. Skoro Słońce jest wielką ognistą kulą rozświetlającą ziemię i niebo, to czemu gwiazdy nie mogły być małymi płomykami? Dzieci, które nie usłyszały jeszcze o dziurach, wpadały często na rozmaite pomysły. Noan, gdy był mały, słyszał wiele takich opowieści. Najbardziej podobała mu się ta, mówiąca, że gwiazdy to robaczki świętojańskie, które przysiadły na chwilę na nocnym niebie. Wierzył w to do czasu, aż zauważył, że układ gwiazd, z wyjątkiem kilku najjaśniejszych, jest niezmienny. Ale nie zdradzał się przed nikim ze swoimi przemyśleniami. I tak mieli go za dziwaka.

Droga z miasta na farmę była pokryta ubitą gliną, po obu stronach rosły topole. Gdy przez wiele dni padały deszcze, zamieniała się w grzęzawisko. A że jesień zadomowiła się na dobre, teraz Noan odwiedzał miasto nawet dwa razy w tygodniu. Czasem, jeśli ładunek miał być ciężki, brał wóz. Musiał zdążyć ze sprawunkami, nim droga stanie się całkiem nieprzejezdna.

Płomyki odległych lamp – to rozbudzało wyobraźnię. Ktoś musiał te lampy zapalać, czemuś musiały służyć. Czemuś musiała służyć również ta nowa lampa.

Pogrążony w rozmyślaniach dotarł do farmy. Odprowadził konia do stajni i rozkulbaczył go. Wszedł do sieni na palcach – wszyscy już spali. Noan sam podjął się zadania wypraw na targ. Niektóre sprawunki załatwiał jeszcze późnym wieczorem. I choć szczerze nienawidził kupczenia, to jednak dzięki temu nie musiał wstawać skoro świt i mógł spędzać noce na obserwacji nieba. Miał przestawiony rytm dnia i był z tego zadowolony.

Na palcach wspiął się na poddasze, gdzie pozwolono mu mieszkać (ojciec nawet się ucieszył, że zwolniła się jedna izba). Zapalił lampę naftową, najciszej jak potrafił, otworzył klapę w dachu i wstawił na podwyższenie trójnóg z teleskopem. Wycelował w znajomy fragment nieba i ustawił ostrość. Nowa gwiazda była zdecydowanie jaśniejsza od pozostałych. Sięgnął pod łóżko po księgę, w której, odkąd skończył trzynaście lat, szkicował mapy nocnego nieba. Otworzył oprawioną w skórę okładkę i przekładał sztywne kartki, aż znalazł odpowiednią stronę. Przejechał palcami po szorstkim papierze. Wyjął korek z kałamarza, umoczył pióro w niebieskim atramencie i postawił kropkę między zaschłymi rok wcześniej kropkami, z boku pozostawiając miejsce na współrzędne i opis.

Wpatrywał się w oko teleskopu jeszcze długo, próbując przebić wzrokiem tajemnicę skrytą za mało precyzyjną optyką. Przerwał dopiero, gdy ból pleców był już nie do wytrzymania. Jęknął i wyprostował się. Przetarł oczy, zmęczone od wpatrywania się w jeden punkt. Zamknął je, ale wciąż pod powiekami miał powidok nowej gwiazdy.

Nowa gwiazda! Chciał wybiec na dziedziniec i krzyczeć o swoim odkryciu! Nie… nie było komu opowiedzieć. Wyśmialiby go i zbesztali. Gwiazdy, też coś! Zaczęłaby się awantura. Noan wiedział, że tej nocy długo nie zaśnie. Będzie się gapił w poczerniałe krokwie i rozmyślał do brzasku.

Nowa gwiazda…

* * *

Obudziło go słońce, wpadające przez małe okienko. Na dole trwała praca. Od dwóch albo trzech godzin.

Ubrał się i zszedł do izby kuchennej. Hanni krzątała się przy stole, nad którym zwisały wiązki suszonych ziół, czosnku i papryki. Kroiła owoce na zimowe przetwory. Długie, złote włosy kołysały się, gdy małą rączką wkładała do wielkiego słoja równe cząsteczki jabłka. Pokroiła ostatni owoc i odwróciła się, sięgając po następny kosz, stojący obok starego kredensu.

— Zobaczyłeś wczoraj coś ciekawego? — zapytała.

Do kuchni wszedł Pachzan, starszy brat Noana. Obrzucił chłopaka niechętnym spojrzeniem i zaczął szperać w szafkach.

— Na niebie pojawiła się nowa gwiazda — odpowiedział cicho Noan.

— A w płotach kilka nowych dziur — warknął Pachzan. — Dziś wstałeś jeszcze później, darmozjadzie. Pogadam z ojcem o tym twoim świecidełku.

Wyszedł, trzaskając drzwiami. Hanni uśmiechnęła się przepraszająco, jakby to była jej wina, i sięgnęła po kolejne rumiane jabłko.

Na stole leżał przykryty lnianą serwetą kozi ser, a obok chleb, który od śniadania zdążył się nieco zeschnąć. Noan nalał sobie z dzbana kompotu z gruszek, usiadł za stołem i zaczął żuć chleb. Patrzył w okno, na kołyszące się wolno konary starego orzecha. Dziś nie musiał jechać do miasta, co oznaczało konieczność wykonywania jakiejś pracy w gospodarstwie. Policzył, ile godzin pozostało do zmierzchu, i jego myśli znów powędrowały do nowej gwiazdy.

Wepchnął do ust ostatni kęs, podszedł do okna. Oparł się o parapet i zmrużył oczy od blasku słońca. Ciemne włosy opadały mu na czoło. Widział konary orzecha, wzgórza pokryte łąkami i stado kóz. Gdzieś dalej był płot, a nawet kilka płotów, które zagradzały zwierzętom drogę do wolności. Noan nie pamiętał, by mimo ciągle pojawiających się dziur, kiedykolwiek jakaś koza próbowała ucieczki. Po co miałyby uciekać? Tu było im dobrze, a nie wiedziały przecież, że i tak ostatecznym sensem ich istnienia jest nakarmienie ludzi własnym ciałem.

Dziś nie miał zamiaru narzekać, chciał pracować aż do zmierzchu, by ojciec nie miał okazji do pretensji. Nawet wolał obejść te wszystkie płoty i nie być narażonym na niczyje towarzystwo. Wolał rozmyślać i zająć jakoś czas pozostały do kolejnej obserwacji.

Nowa gwiazda, nowa gwiazda…

Na podwórzu parobkowie rozmawiali swoim prostym językiem o zbliżającej się linii frontu. Noan słuchał bez zainteresowania – pomimo zaciętego oporu Enagoru armia Sinevaru posuwała się na południe i już oblegała twierdzę Midaron. To było miesiąc temu. Od tego czasu twierdza mogła już paść. Król rozważał wprowadzenie poboru powszechnego. Znaczyło to mniej więcej tyle, że każda rodzina będzie musiała oddać armii jednego syna. Noan nie miał wątpliwości, kto to będzie w przypadku rodziny Ramachów. Pachzan we wszystkim pomagał ojcu, przejmował powoli jego obowiązki. Noan za to był nieudacznikiem i leniem. Przynajmniej w przeświadczeniu ojca.

Chłopak wziął z szopy nowe żerdzie, narzędzia i załadował to wszystko na dwukołowy wózek. Wymknął się chyłkiem, nim ktokolwiek zdołał przydzielić mu dodatkowe bzdurne zadanie.

Wózek skrzypiał, a Noan szedł drogą i rozmyślał. Jeśli ojciec odda go na służbę w armii, to ile przetrwa? Gotów był założyć się, że nie doczeka pierwszej bitwy, prędzej zabiją go towarzysze. Czy wrogiem będzie mu armia Sinevaru, czy tylko własny dowódca i żołnierze w takich samych mundurach?

Zwolnił, gdy tylko dachy farmy skryły się za pagórkiem. Otrząsnął się z ponurych myśli. Nie pójdzie do wojska. Rządzący wiedzą przecież, co się opłaca. Wyżywienie dla armii i produkcja broni są równie ważne. Nie będzie poboru.

Skręcił w boczną, zarośniętą dróżkę. Nieużywana od lat, prowadziła wprost do miejsca, gdzie kończył się kamienny mur i zaczynał drewniany płot. Mur budowano w czasach, gdy rodzina Ramachów była najbogatsza w okolicy. Kiedy za sprawą spadku cen mięsa zubożeli, grodzenie pastwisk dokończono drewnianymi płotami. Było to ponad dwadzieścia lat temu i teraz, niemal jednocześnie, wszystkie płoty zaczynały się rozpadać.

Nowa gwiazda… to znacznie przyjemniejsza myśl od poboru i dziurawego płotu. Uniósł głowę, ale oczywiście było jeszcze za jasno, aby dojrzeć gwiazdy.

Kątem oka dostrzegł jakiś ruch. Dziewczyna w prostej białej sukience biegła po łące. Złote włosy falowały w powietrzu jak łany zboża na wietrze. Tanur, córka starego Pamisha, nie musiała pracować. Kiedyś Pamish był biedny, ale to było kiedyś. Teraz Pamishom wiodło się zdecydowanie lepiej niż Ramachom. Mieli wielu parobków, więcej bydła, więcej ziemi. Więcej wszystkiego. Ojciec Noana ciężko to przeżywał. Przestał się nawet odzywać do sąsiada.

Chłopak oparł się o chybotliwy płot. Trawa po drugiej stronie była lepsza, zieleńsza, bardziej soczysta. Tanur biegła po zieleńszej trawie. Przystawała, zrywała kwiat i biegła dalej. Chłopak obserwował ją ukryty za płotem, aż jasna postać zniknęła za wzniesieniem. Zacisnął dłonie na żerdzi. Czuł jakąś dziwną słabość w kolanach. Mieć tyle czasu i marnować go na zrywanie kwiatów!

Przez resztę dnia z zapamiętaniem przybijał żerdzie, wkopywał głębiej spróchniałe słupki. Nie dbał o to, ile przetrwa jego partanina. Musiał dać upust nagłej wściekłej sile, której źródło nie było dla niego jasne.

Do domu dowlókł się o zmroku. Ramiona, nieprzywykłe do takiej pracy, bolały jak obite. Obszedł całą długość ogrodzenia i naprawił je.

W głównej izbie, przy lampie oliwnej siedział ojciec, oparty łokciami o stół. Noan nałożył sobie stygnącego rzadkiego gulaszu i usiadł naprzeciwko. Czerstwa twarz ojca wydała mu się obca. Noan stwierdził z zaskoczeniem, że ojciec wygląda staro, pomarszczył się, brakowało mu kilku zębów. Nie pamiętał, kiedy ostatni raz przyglądał mu się z bliska. Zwykle unikał jego wzroku, przemykał chyłkiem, by nie została mu przydzielona kolejna praca. Jadł posiłki, gapiąc się w talerz. Teraz jednak ojciec patrzył mu prosto w oczy. To nie był zwykły wieczór, ani zwykłe siedzenie ojca przy stole. Noan z trudem przełykał kolejne kęsy. Lampa oliwna oświetlała połowę twarzy. Domownicy gdzieś zniknęli, jakby wiedzieli, co ma nastąpić.

— Masz osiemnaście lat, synu — obcy człowiek poruszył zaciśniętymi wargami. — Jesteś dorosły. Pora skończyć z dziecinadą. Nawet parobkowie już się z nas śmieją.

— Rąk nie czuję. Pracowałem cały dzień.

— Nie cały dzień, tylko od południa do zmierzchu. — Ojciec gestem uciszył protesty, szorstką dłonią potarł czoło. — Zbliża się zima. Mamy mało zapasów, a podatki rosną z powodu wojny. Nowe prawo mówi, że państwu należy się trzecia część wszystkiego. Rok temu była tylko piąta część, a i tak ledwo doczekaliśmy wiosny. Nie wykarmimy całego stada kóz. Sprzedamy połowę. Jedną świnię ubijemy. Będziemy musieli odesłać trzech parobków, bo nie mam im czym zapłacić. Zaczynają się wykopki. Pracy będzie więcej, rąk mniej.

— Ale…

— Od przyszłego tygodnia koniec z wylegiwaniem się. Będziesz wstawał o świcie i pracował jak inni.

Noan zamknął oczy. Jak wytłumaczyć, że on, Noan, jest stworzony do czegoś innego? Jak powiedzieć, że przewalanie gnoju to dla niego strata czasu?

— Marnujesz czas i siły na bezużyteczne gapienie się w niebo — ciągnął ojciec. — Najwyższa pora, żebyś pokazał, że jesteś mężczyzną, i zadbał o rodzinny dom. Nie możesz być darmozjadem.

To robota Pachzana! – zrozumiał Noan.

— Nie mogę zrezygnować… — odezwał się niezdecydowanie.

— Synu. — Ojciec nachylił się nad stołem. — To nie jest prośba. Jak się nie opanujesz i nie weźmiesz do uczciwej pracy, będziesz szukał nowego domu.

Noan walnął pięściami w stół, zerwał się i wbiegł na swój strych. Rzucił się na łóżko. Praca! Machanie kosą, zbieranie siana, karmienie zwierząt… Przykry dodatek do prawdziwego życia! Zajęcie dla prostaków… Ilekroć musiał pracować, czuł się poniżony, wykorzystany. Teraz miało się to dziać codziennie!

Jednak, kiedy nieco ochłonął, oczyma wyobraźni zobaczył biegnącą po łące Tanur. I znów poczuł tę dziwną niemoc w kolanach. Trwało dobrych parę minut, nim pozbył się i tego obrazu. Wstał, zrobił kilka głębokich oddechów, pochylił się nad okularem teleskopu i skupił na obserwacji nieba – jedynej czynności, która dawała mu spokój ducha, wprawiała w dobry nastrój. W pierwszym momencie poczuł rozczarowanie, nowej gwiazdy nie było bowiem w miejscu, gdzie powinna być, na górze gwiazdozbioru Lisa. Jakby odebrano mu własność, ukochaną zabawkę. Spojrzał na niebo gołym okiem. Gwiazda tam była! Sprawdził szukaczem i skorygował ustawienie pokręteł. Była tam. Obok. Przesunęła się nieznacznie względem innych gwiazd. Gwiazda ruchoma czy błąd poprzedniego pomiaru? Otworzył księgę i zapisał pozycję skorygowaną o dwa stopnie. Pochylił się nad papierem, zmarszczył brwi. Dwa stopnie… duży błąd. Długo wpatrywał się w nią, zupełnie pomijając inne obszary sfery nocnej. Po raz pierwszy od wielu miesięcy nie zanotował pozycji innych gwiazd wędrownych. Wreszcie wyprostował się, czując znajomy ból w plecach. Zestawił teleskop z podestu i cicho zamknął klapę. Położył się do łóżka wcześniej niż zwykle – praca przy ogrodzeniu jednak dała mu się we znaki.

Zamknął oczy.

Tanur biegnąca po łące.

Nowa gwiazda biegnąca po niebie.

II

Sześć potężnych dysz rufowych pluło seriami jasnych eksplozji w kierunku rosnącej z wolna błękitnej planety. Stumetrowy kompozytowy kadłub statku USS „Ronald Reagan” opalizował szarością w świetle słońca. Był czysty, bez charakterystycznych zacieków czy osmaleń – statek nigdy nie miał kontaktu z atmosferą, teraz również miał jedynie wejść na orbitę. Dlatego też pełen był kanciastych nieregularności, sterczących anten i czujników, aerodynamika nie miała znaczenia. Funkcjonalność układu wewnętrznego wymusiła jednak kształt przypominający kostropaty migdał i prowokujący domysły o próbach nadania kadłubowi przynajmniej pozorów opływowości.

Statek budził się do życia. Kolejne korytarze rozjaśniały się zimnym światłem, startowała klimatyzacja. Powietrze rozgrzewało się od temperatury minus sto trzydzieści stopni, w jakiej było utrzymywane, z zerową wilgotnością, przez kilka lat podróży. Przez najbliższe godziny po pokładach nieść będą się trzaski i stuki rozszerzających się elementów konstrukcyjnych. W hibernatorium, w podwójnych półkolach stało kilkanaście szklano-plastikowych tub, połączonych ze ścianami wiązkami przewodów. Panele sterujące pięciu hibernatorów odliczały godziny do wybudzenia. W dole startowały sprężarki układów pneumatycznych, pompy sterujące hydrauliką zwiększały ciśnienie w układach. Cykały przekaźniki elektryczne, testowane po długiej bezczynności. W sterowni zapalały się kontrolki i lampy nocne. Przed fotelami zapaliły się ekrany konsoli, rozpoczęły sekwencję sprawdzania obwodów sterujących. Włączył się wielki ekran, opasujący pół pomieszczenia. W centralnym miejscu wyświetlił powiększony obraz błękitnej planety. Po bokach przesuwało się kilkadziesiąt słupków cyfr i liter raportów startujących systemów.

Gdy wyłączyły się silniki impulsowe, temperatura atmosfery ustabilizowała się. Sztuczna grawitacja płynnie wzrosła z kilku procent mocy do stałego obciążenia jeden G, na co wyposażenie pokładów zareagowało kolejną serią trzasków, jęknięć i pisków.

Pierwsze obudziły się otulone miękkim żelem robotnice formicytów.

III

Noan stał przed witryną sklepu naukowego. Witryna, to za dużo powiedziane – wąska szyba wprawiona w krzywą ramę, obok spękanych drzwi, poniżej skromnego szyldu „Wytwory umysłu”. Ciasna uliczka zakończona murem, dwóch rosłych mężczyzn musiałoby się mijać bokiem. Może raz w tygodniu ktoś tu zaglądał. Przez przypadek.

Nadciągał wieczór, w oświetlonym, absurdalnie wąskim przesmyku końca uliczki pojawiali się na pół sekundy spieszący w obie strony ludzie, migały telepiące się na nierównym bruku wozy. Chłopak spojrzał w górę. Nieregularne ściany domów tworzyły tu wąwóz, na niebie widać już było gwiazdy. Szczególny efekt. Noan wiedział, że gdyby wyszedł teraz na główną ulicę, gwiazdy by znikły. Jego wzrok znów spoczął na witrynie. Kilka pawich piór ze złotymi stalówkami, zwoje map, kompas i mikroskop. Wszystko ciasno ułożone na piaskowym aksamicie, zakurzone. Na nic więcej nie było miejsca.

To tu właśnie zakupił swój teleskop. Od kiedy go zauważył w witrynie, zaczął regularnie wyrzucać nieczystości u wylotu uliczki i oddawać mocz na ścianę, by zniechęcić przechodniów do zapuszczania się tutaj. Nie wahał się, pozbawiając Pachzana i Hanni pieniędzy po matce. Powierzyła mu je przed śmiercią, z zaleceniem, aby podzielił się nimi z rodzeństwem. Ale oni – cóż zrobiliby z taką fortuną? Kupiliby kolejne stado kóz, świnię albo ziarno. A przecież to on był oczkiem w głowie matki, spadkobiercą niegdysiejszej świetności jej rodu, przeznaczonym do wyższych celów niż ten prostak Pachzan czy głupiutka Hanni.

Kiedy nabył już obiekt swoich marzeń, sprzedawca wydawał się bardzo zadowolony, nawet nie tyle z udanej transakcji, ile z tego, że mógł wreszcie usiąść prosto – rozstawiony statyw zmuszał go do opierania się jednym barkiem o ścianę. Sklepik był ledwie klitą wykradzioną z budynku, jakby zbyt wąską szczeliną między źle zaprojektowanymi ścianami. Nie opłacało się nawet wykorzystywać jej jako schowek.

Noan pchnął drzwi. Zaskrzypiały przeraźliwie. Człowiek, wchodząc tutaj, miał wrażenie, że połyka go jakieś ogromne zwierzę. Krzywe, pokryte zaciekami ściany zbiegały się w końcu sklepiku, niemalże tworząc odwrócony klin. Sufit też był krzywy, a do tego przedziwnie wysoki. Wszystko to, w świetle migotliwej lampki, zdawało się poruszać, drgać.

Sprzedawca uniósł zdziwiony wzrok znad księgi, którą czytał nieprawdopodobnie zgarbiony. Był łysym, chudym człowieczkiem, mrużył oczy zza okrągłych okularów. Musiał mieć z siedemdziesiąt lat, a żył chyba tylko dlatego, że nawet śmierć tutaj nie zaglądała. Zmrużył oczy jeszcze bardziej, wpatrując się w chłopca, stojącego na wyciągnięcie ręki. Wreszcie się uśmiechnął.

— Mój najlepszy klient — zaskrzeczał. Odchrząknął i zapytał nieco wyraźniej. — Niebieski inkaust się skończył?

Na półce po prawej stronie wciąż widać było pokryte cieńszą warstwą kurzu ślady palców Noana, które zostawił tu na wiosnę, sięgając po butelkę z atramentem. Nie musiał go tutaj kupować, bliżej targu był przecież duży sklep z artykułami piśmiennymi, ale każdy pretekst był dobry, by tu zajrzeć. Wnętrze sprawiało wrażenie, jakby nic się tu nie zmieniło od ostatniej wizyty. Nie! Przybyła jedna rzecz, dosyć oryginalna. Kula, wielkości ludzkiej głowy, osadzona obrotowo na drewnianym stojaku. Na jej powierzchni wyrysowano mapę dużego obszaru.

— Przyszedłem zobaczyć, co ma pan nowego — odparł chłopiec, dotykając kuli. Była lekka, pusta w środku, dawała się obrócić w mocowaniu. Z drugiej strony była niezarysowana. Po co mapę umieszczać na kuli?

Przyjrzał się jej z bliska, na ile pozwalało kiepskie oświetlenie. Cała powierzchnia była dokładnie zaklejona wrzecionowatymi paskami papieru i pokryta lakierem. Sprzedawca nie odpowiedział. Chyba zapomniał o obecności klienta, bo pochylił się nad książką. Niemal wodził nosem po papierze. Mruczał coś ledwo słyszalnie. Chłopak stał na środku sklepu i zabawne, mógł bez ruszania się z miejsca dotknąć każdej ze ścian. Albo kiwającej się rytmicznie łysiny sprzedawcy. Obrócił się ostrożnie, lustrując półki i półeczki. Cyrkle, linijki, szkła powiększające. Mosiężne mechanizmy trybowe. Zauważył ciekawy przyrząd, powstały z połączenia skomplikowanymi popychaczami dwóch piór – zapewne służył do pisania na dwu arkuszach naraz.

Rzucił pożegnalne spojrzenie i z żalem wyszedł, skrzypiąc drzwiami. Sprzedawca nawet nie uniósł głowy, zamknięty w swoim świecie.

Ulicą maszerował oddział wojska. Właściwie to starał się maszerować. Setka mężczyzn różnego wzrostu, wieku i tuszy próbowała iść tym samym krokiem i nie deptać po piętach poprzedniemu szeregowi. Armia zaciężna? Ochotnicy, za marny żołd zdecydowani nadstawiać karku za Enagor. Nie trzeba się znać na sztuce wojennej, by widzieć, że ci tutaj nie przeszli zbyt intensywnego szkolenia. Noan odprowadził ich ponurym wzrokiem. Widział siebie w podobnej kolumnie. Mięso armatnie. Bez sensu. Absolutnie bez sensu. Jak zwierzęta.

Skierował się w stronę targu. Po to tu właściwie przyjechał. Miał kupić parę rzeczy, a głównie materiał na worki, ale też suszone zioła, które nie rosły na ziemi należącej do ojca. Nadchodził czas gromadzenia zimowych zapasów. Ceny szybko rosły, nie warto było czekać.

Najlepsze miejsca, tuż przy głównym wejściu, zajęli ostatnio handlarze bronią, spychając innych dalej. Można było od nich kupić wszystko: sztylety, miecze, kolczugi, pistolety skałkowe, wymyślne rodzaje broni ukrytej w niewinnych z pozoru przedmiotach codziennego użytku. Za godziwą cenę kupiłoby się nawet muszkiet, którego posiadanie przez mieszczan było zabronione. Zbliżająca się wojna wciskała się w umysły ludzi i militarny interes prosperował doskonale.

Noan kupił materiał u pierwszego napotkanego kupca i teraz wypatrywał bednarza i kaletnika. Powinien iść do ich pracowni, by kupić taniej, ale to wymagało czasu, który miał zamiar poświęcić na bardziej pożyteczne sprawy. Obszedł pół targu. Poszukiwani rzemieślnicy też przenieśli się w inne miejsce.

Nagle jego wzrok wychwycił znajomą twarz. Tanur! Ale nie sama. Z dwoma braćmi. Kupują jedwab, najdroższe owoce, najlepsze przyprawy. Dziewczyna miała na sobie zieloną, bogato zdobioną suknię, długą do samej ziemi. Nie musiała sama jeździć na targ, mogła się tym zająć służba. Widocznie więc sprawiało jej to przyjemność. Wybierała najlepsze jabłka, śliwki, woreczki z przyprawami, świecidełka i wrzucała do przewieszonego przez ramię koszyka. Płaciła, nie targując się.

Noan gapił się na nią bezmyślnie, aż napotkał rozbawiony wzrok jednego z jej braci. Drugi spojrzał na niego zdecydowanie mniej przyjaźnie. Noan zacisnął zęby i odwrócił się. Krew pulsowała mu w skroniach. Wszedł między stragany z drewnem. Chwilę kluczył po targowisku, obijając się o ludzi. Wreszcie podjął decyzję i skierował swe kroki ku małej uliczce odchodzącej od szerokiej alei wstydliwie, pod kątem. Reszta zakupów mogła poczekać – w domu skłamie, że nie było dobrego towaru. Uwierzą mu, a jeśli nie, to sprawdzić i tak nijak nie zdołają.

Szedł do miejskiego lupanaru. Jednego z wielu, ale o tym konkretnym podsłuchał na targu, że nie okradają tam klientów. Przynajmniej nie za często i nie za bardzo.

Niewielka dzielnica czerwonych latarni nie była uroczym miejscem. Straż miejska nie zaglądała tu chyba wcale. Odgłosy dochodzące z bram skłaniały do przyspieszenia kroku. Ciemne zaułki przyprawiały o dreszcz, pijani mieszczanie obszczywali ściany kamienic, ktoś rzygał na środku ulicy. Cuchnęło tu wszystkim, czym tylko mogło cuchnąć wejście do dzielnicy rozpusty. Dalej było nieco lepiej. Mały ryneczek i trzy ulice rozświetlał słaby, rubinowy blask latarni. Okna małe, piętra niskie – w końcu nikt, oprócz dziewek, nie miał tu mieszkać. Jest! „Czarna Róża”. Trzypiętrowy krzywy dom wabił świeżo odnowionym szyldem i obiecującym ciepłym światłem nielicznych odsłoniętych okienek.

Noan zawahał się tylko na moment. Z zaciśniętymi pięściami wkroczył do zadymionej, śmierdzącej spalonym tłuszczem i przetrawionym piwem sali. Zamknął za sobą drzwi i… stracił impet. Nie tego się spodziewał. „Czarna Róża” wyglądała jak zwykła karczma. Widać tylko jej górne piętra cieszyły się sławą, niemającą nic wspólnego z ucztami przy stole. Parter był zwykłą obskurną speluną, pełną opojów i wszelkiej maści mętów, czekających tylko, kogo by tu ograbić. Być może zacięty wyraz twarzy Noana zniechęcił ich do prób nagabywania go. Wrócili do swoich kufli i oczekiwania na kolejnego naiwnego amatora uciech. Dym wisiał w powietrzu jak stały lokator, zamieniając przeciwległą ścianę w teatr cieni. Ktoś nalewał piwo z beczki, kto inny ustawiał piętrowo półmiski na tacy. Piersiaste kelnerki, których dekolty obiecywały wszelkie ziemskie rozkosze, kursowały między ciasno ustawionymi stołami, z rubasznym śmiechem reagując na podszczypywanie.

Noan odlepił się wreszcie od drzwi i usiadł na najbliższej wolnej ławie, a ściślej mówiąc na jej krawędzi. Po przeciwnej stronie stołu siedzieli dwaj żołnierze. Nie interesowało ich nic poza pijacką dysputą i piwem. I dobrze. Chłopak zaczepił kelnerkę i zamówił kwartę piwa. Starał się sprawiać wrażenie stałego bywalca, ale, rzecz jasna, nie wychodziło mu to najlepiej.

Zapłacił od razu, kiedy kufel znalazł się przed nim. Nigdy wcześniej nie pił piwa. Gdy opróżnił naczynie do połowy, zakręciło mu się w głowie. Zdał sobie sprawę, że od dłuższego czasu słucha rozmowy żołnierzy.

— Mają też muszkiety nowego typu — perorował bełkotliwym głosem jeden z nich. — Dwa strzały na minutę. Dwa! Policz sam! — Rozmówca nie wyglądał na zdolnego do tak skomplikowanych obliczeń, więc mniej pijany towarzysz wyjaśnił. — Dużo szybciej!

Tamten pokręcił tylko głową, robiąc zeza.

— Zginiesz, zanim zdążysz naładować po pierwszym strzale.

— Zginę — zgodził się mniej bystry towarzysz i uderzył głową w stół. Już spał.

Pierwszy żołnierz pokręcił głową, beknął i uniósł rękę po kolejne zamówienie. W połowie gestu zrezygnował i poszedł w ślady kamrata.

Noan rozglądał się i próbował wsłuchać się w inną rozmowę, jednak słowa z sąsiednich stołów tonęły w ogólnym gwarze. Chwycił przechodzącą kelnerkę za skrawek sukni. Zamiotła powietrze warkoczami i spojrzała na niego.

— Jak zamówić dziewczynę? — zapytał, ośmielony alkoholem.

— Nie byłeś tu nigdy? — zaśmiała się. — Musisz rozmawiać z Choreszet. — Skinieniem głowy wskazała siedzącą przy stole u podnóża schodów otyłą i pomarszczoną kobietę.

Starucha wyglądała jak ubrana w czerwoną suknię gigantyczna ropucha. Lustrowała salę czujnym wzrokiem. Obok stało kilkanaście zgaszonych lamp oliwnych.

— Zaczekaj! — powstrzymał odwracającą się dziewczynę. — Sam chcę wybrać dziewczynę.

— Rozmawiaj z Choreszet.

Rozejrzał się po sali i zrozumiał. Właściwie było mu wszystko jedno, z którą pójdzie na górę. Chciał jednak sam dokonać wyboru.

— Ile kosztujesz?

— Co? — Wydawała się obruszona tak bezpośrednim postawieniem sprawy. Odpowiedziała jednak. — Pięć groszy od godziny. Jak chcesz do ust, to jeszcze dwa. Jak ci się spodoba, możesz coś dorzucić. Ale kończę dopiero za godzinę. — Strzepnęła jego rękę z sukni i odeszła, ale odwróciła się jeszcze i powiedziała. — Nazywam się Perac.

Odprowadził ją wzrokiem. Przez długą, plisowaną spódnicę nie sposób było ocenić jej nóg. Talię miała wąską, piersi duże, wypchnięte do góry gorsetem. Pięć groszy. Sporo, ale już zdecydował.

Odczekał godzinę, jednym haustem dopił piwo i podszedł do stołu Choreszet. Z bliska wrażenie ropuchowatości tylko się nasiliło.

— Chcę Perac — oznajmił zwięźle, kładąc przed staruchą monetę.

Zmierzyła go spojrzeniem nienaturalnie wyłupiastych oczu, odnalazła wzrokiem dziewczynę i nieznacznym ruchem głowy wskazała jej schody. Perac postawiła dwa kufle przed gośćmi i podbiegła. Chwyciła jedną z lamp stojących obok Choreszet, podpaliła knot i powiodła Noana na piętro.

Pokój był mały, bez okien. Wyposażeniem było tylko łóżko z brudną, skotłowaną pościelą, stołek z miską i dzban pełen wody. Zza drewnianych ścian dochodziły stłumione, rytmiczne odgłosy. Noan starał się nie zwracać na nie uwagi.

Perac postawiła lampę na półce, zrzuciła sznurowane trzewiki i odwróciła się tyłem do chłopaka.

— Rozwiąż.

Sięgnął do sznurowania gorsetu, rozsupłał i pociągnął tasiemki. Dziewczyna zdjęła go przez głowę, po czym sama rozwiązała spódnicę i zsunęła na podłogę. Odwróciła się. Piersi zjechały jej niżej. Były znacznie mniejsze, niż myślał. Na jej łonie kłębiły się czarne włosy. Nie widział nigdy nagiej kobiety. Ta tutaj nie podobała mu się, ale natura zadecydowała za niego. Poczuł niemoc w kolanach, gwałtownie narastające podniecenie. Zrzucił szybko odzienie i stanął, nie wiedząc, co czynić dalej. Dziewczyna pociągnęła go w stronę łóżka i położyła się na wznak. Odgarnęła warkocze i rozłożyła nogi. Położył się na niej i zaczął wykonywać niezdarne ruchy. Nie mógł trafić. W ostatniej chwili pomogła mu dłonią. Ledwie znalazł się w gorącym wnętrzu, ledwie dwa razy pchnął, było po wszystkim. Przez ciało i umysł przetoczyła się krótka fala rozkoszy, pozostawiając po sobie mdłą pustkę. Był już trzeźwy. Zsunął się z dziewczyny i chwilę leżał, dygocząc. Perac spojrzała na niego zaskoczona. Ułożyła się na boku. Piersi zjechały jak dwa worki tłuszczu. Widok jej ciała Noanowi wydawał się teraz nieprzyjemny, niemal obrzydliwy. Zdziwiony tą nagłą zmianą własnych odczuć odwrócił wzrok, usiadł i spuścił nogi na ziemię.

— Szybko się uwinąłeś. — Dziewczyna zdawała się być zadowolona. — To pierwszy raz? Nie mogłeś znaleźć w okolicy chętnej dziewczyny? Niczego sobie jesteś.

— Nie chcę dziewczyn. — Wstał i zaczął się ubierać. — Rozpraszają mi myśli.

Dziewczyna opadła na poduszkę i zaczęła się głośno śmiać, jakby usłyszała niezły dowcip.

— To źle? — rzuciła i spojrzała na niego z rozbawieniem. — Przyjdź jeszcze. Jak znów uwiniesz się tak szybko, wezmę od ciebie tylko cztery grosze. Pamiętaj, nazywam się Perac.

Gdy schodził po schodach, wciąż słyszał jej śmiech.

Kwadrans później minął bramy miasta, nie pamiętając już imienia dziewczyny. Umysł miał jasny, oczyszczony, napięcie odeszło. Osiągnął swój cel.

Ściemniało się coraz wcześniej. Spojrzał w niebo – gwiazda nadal tam była, dziś jeszcze jaśniejsza. Przemieściła się, i to znacznie. Jakby przyspieszała… przynajmniej obalało to ogólny pogląd o dziurach w sferze niebieskiej – dziury się nie przesuwają. Pięć kolorowych gwiazd, tych najjaśniejszych, też wędrowało po nieboskłonie, tyle że bardzo wolno.

Całe szczęście, że koń pamiętał drogę do domu. Zresztą, nie sposób się było zgubić. Noan odchylił się do tyłu, położył na zwoju lnianego płótna i opuścił swobodnie ręce. Z każdym krokiem zwierzęcia głowa przekręcała mu się nieco w lewo lub w prawo, ale i tak rozpoznawał gwiazdy i pamiętał nazwę każdej z nich. Większość wymyślił sam.

Chciał działać, obserwować niebo, dokonywać odkryć! Rozmarzył się. Noc przeznaczona na obserwacje, potem krótki sen i dzień wolny na obliczenia, schematy, mapy… Kiedyś… jeśli kiedykolwiek. Do rzeczywistości przywrócił go dopiero odgłos kopyt na wybrukowanym kawałku drogi przed samą bramą. Zeskoczył z konia, zaprowadził go do stajni i wszedł do domu. Płótno położył na stole. Niczego innego nie kupił, ale nie było komu kłamać o pustych straganach. Wdrapał się na swój strych, rozstawił teleskop i porównał obraz ze szkicem. Sprawdził trzy razy. Nowa gwiazda znów zmieniła położenie! Więc to nie jest niedokładność rysunku. Nie mógł się aż tak mylić. Gwiazda rozpoczęła podróż po sferze nocnej na podobieństwo poprzednich pięciu gwiazd zmiennych. Pomiar pozycji oczywiście był niedokładny, ale i tak było oczywiste, że wyraźnie zmierza w stronę horyzontu. Za tydzień, dwa schowa się za nim i obserwacja nocą nie będzie możliwa. Wcześniej nie będzie możliwa, przypomniał sobie, bo po zapowiedzianym przez ojca całym dniu pracy zaśnie już na schodach.

Gwiazda stała się chyba jaśniejsza. Nagle wydało mu się, że dojrzał coś, jakby kształt. Nowa gwiazda nie była punktem! Tak! Była delikatnie spłaszczona. Odnotował spostrzeżenie w księdze. Może gdyby miał mocniejszy teleskop… Nie, nie było mocniejszych teleskopów. Ten był zapewne najdoskonalszy w całym Enagorze.

IV

Przez pierwszą dobę po rozhibernowaniu panowała atmosfera rozlazłości. Snuli się po statku, ziewając nieprzytomnie. Wszystko leciało im z rąk, potykali się o własne buty. Przetrwać, przeczekać.

— Satelity krążą po stabilnych orbitach — powiedział Nordsletten, wolno spacerując po tonącej w półmroku sterowni. Jego potężna sylwetka, jak sunąca wolno planeta, zasłaniała wyświetlane na ścianie gwiazdy. — Większość z nich jest zdatna do użytku.

— Są koszmarnie przestarzałe — odparł Stuart. Siedział w wielkim fotelu na wprost kilku monitorów. Pozostałe cztery fotele były puste. Drażniło go, że tamten chodzi wokoło.

— Ale działają. Oszczędzajmy sprzęt.

— Pełny dostęp uzyskamy, dopiero jak wejdziemy na orbitę. Ich anteny są skierowane w dół… Zresztą, te kilka dni nie ma znaczenia.

Stuart skubał kilkudniowy, rzadki zarost, wpatrując się w monitory. Niewiele było widać. Dwie sondy weszły na orbitę pół godziny temu, a to, co zdążyły przekazać, na razie przypominało łamigłówkę.

— Nie ma śladu ani orbitera, ani lądownika — dodał Nordsletten. — Wszystkie pasma radiowe czyste. Natomiast w dole… coś, jakby miasta. Tak twierdzi komputer.

— Ile lat upłynęło? — zapytał Stuart. — Wiem, wiem, ale chcę to jeszcze raz usłyszeć.

— Czterysta trzynaście, ale to… — Nordsletten wskazał bezradnie ekran.

— Miasta… — Stuart wychylił się razem z oparciem do tyłu i zagapił w szary sufit upstrzony kontrolkami.

Komputer analizował raporty, przechwycone prawie trzy stulecia wcześniej i w większości zagubione w trudnych czasach ziemskiego chaosu. Porównywał je z nowymi danymi z satelitów. Wyniki, jak na razie, niczego nie wyjaśniały, tylko gmatwały sprawę.

Hood pojawił się w sterowni z metalowym kubkiem kawy w ręku. Na chudych plecach wisiała powycierana kurtka skórzana, którą uparł się nosić jeszcze podczas szkolenia. Thomson wszedł po nim i zasiadł w fotelu dowódcy. Wyglądał jak skandynawski rybak z początków dwudziestego pierwszego wieku: czerstwa twarz, siwe włosy, siwa broda, żylaste dłonie. Brakowało tylko prostej fajki w zębach. Stojące przed jego stanowiskiem fotele pilotów, nawigatora i mechanika pokładowego były puste – komputer automatycznie wprowadzał „Reagana” na orbitę i miało to potrwać jeszcze kilka dni.

Pasek pozornego okna okrążał połowę owalnego pomieszczenia sterowni. Nazywali to oknem, ale był to zwykły ekran, aktualnie wyświetlający panoramę poskładaną z obrazów z kilku kamer umieszczonych na kadłubie. Nad oknem i poniżej niego znajdowały się dziesiątki monitorów i mniejszych wyświetlaczy. Na większość z nich pewnie nikt nawet nie rzuci okiem do końca misji. Jeśli coś byłoby nie tak, komputer wyświetliłby to na głównym ekranie i jeszcze przypomniał dźwiękiem, a najpewniej sam zająłby się usuwaniem problemu. Kontrolki wpełzły nawet na sufit. Znakomita większość załóg podobnych statków nie miałaby nic przeciwko, gdyby nagle dziewięćdziesiąt procent tych kolorowych świecidełek zwyczajnie znikło.

Gdzieś spod podłogi nieustannie dochodził cichy szum, na który przestawało się zwracać uwagę, ale który jednak zawsze pozostawał w tle.

— Miasta są tylko na jednym kontynencie — zauważył dowódca. — Reszta planety wydaje się bezludna. Jakby nie zdążyli się rozprzestrzenić…

— Albo ci na innych kontynentach nie osiągnęli wystarczającego poziomu rozwoju, żeby budować miasta — dodał Hood, drapiąc wypielęgnowaną czarną bródkę.

— Gdzie sadzamy lądownik? — zapytał Stuart, omijając Hooda i zajmując fotel w drugim rzędzie.

— Nie za wcześnie na to? — zdziwił się Hood. — Nie wiadomo, jak zareagują. Minęło trochę czasu. Mogą nawet nie pamiętać…

Do sterowni weszła Jayde i ziewnęła. Odgarnęła czarne włosy za ucho i nachyliła się nad monitorami, opierając łokieć na fotelu dowódcy. Oczy miała podkrążone, ale zdążyła się umalować. Do ust wrzuciła landrynkę i zaczęła ją głośno rozgryzać.

— Będziesz mieć tyłek jak hipopotam — rzucił Hood.

— Uznali, że planeta jest martwa — powiedziała, ignorując uwagę.

— Uznali — przyznał Thomson. — Może dlatego zginęli.

— To już wiemy, że zginęli? — zapytał Hood. — Nie wrócili, i tyle.

Zapadło kłopotliwe milczenie.

— Pchając się tutaj, liczymy na to, że ktoś przeżył — poprawił się po chwili kapitan. Odchrząknął i przejrzał jeszcze raz dane z monitorów otaczających półkolem jego fotel. Puknął palcem w jeden z ekranów, wyświetlający skontrastowaną mapę. — Szlaki komunikacyjne są proste. Chyba że omijają naturalne przeszkody.

— Myślałem nad tym — odezwał się Stuart. — Rozwój był bardzo szybki, nie było etapów pośrednich. Wszystko zaplanowano od początku do końca i dopiero wtedy przystąpiono do realizacji. Na Ziemi autostrady biegną zygzakami. Wytyczano je, szukając wolnych miejsc między istniejącymi budynkami, omijano droższe grunty. Tu ktoś położył na mapie linijkę i maznął parę prostych kresek.

— Totalitaryzm? — wysnuł hipotezę Hood.

— Raczej brak ograniczeń projektowych — odparł Thomson.

— Może brak indywidualnej własności? Europejskie autostrady są kręte, fakt, ale amerykańskie często biegną prosto przez setki kilometrów ziem niegdyś niczyich. Może początkowo to wcale nie były szlaki komunikacyjne? Może to jakieś… instalacje z zamierzchłych czasów? Może tylko wyglądają jak autostrady?

— Nie musimy tego nazywać autostradami, ale co innego miałoby łączyć miasta, jeśli nie szlaki komunikacyjne?

— Może tam nie ma żadnych miast, żadnych ludzi? — zastanowił się Hood. — Może to naturalne formy, jak na księżycach Jowisza? Jakieś wykwity mineralne…

— Ty, zdaje się, nie wierzysz w sens całego programu — westchnął Thomson.

— Nikt o to nie pytał podczas rekrutacji — uśmiechnął się Hood. — Brak jakichkolwiek sygnałów radiowych źle wróży. Ale głupio byłoby się teraz upierać, że tam nie ma ludzi, skoro za kilka dni dowiemy się, jak jest naprawdę.

— Ale nie zdziwiłbyś się, gdybyśmy byli wyjątkowi, absolutnie niepowtarzalni?

— Masz rację, kapitanie, nie zdziwiłbym się.

— Skoro na Ziemi rozwinęło się życie, to znaczy, że warunki na planetach typu ziemskiego sprzyjają jego powstaniu. Istnieje więc nieskończenie małe prawdopodobieństwo, że nie rozwinęło się nigdzie indziej, wśród miliardów gwiazd, w miliardach galaktyk naszego wszechświata. Dlaczego w skali wszechświata mielibyśmy być czymś wyjątkowym?

— Chociażby po to, by móc zadawać takie pytania.

— Pytanie o niezwykłość faktu naszego istnienia? — upewnił się kapitan.

— Zadajemy to pytanie, bo istniejemy. Gdybyśmy nie istnieli, to nie moglibyśmy go zadać. Pytanie pada więc dlatego, że być może jesteśmy jedynymi istotami, które mogą je zadawać.

— Czy wasze dyskusje zawsze muszą prowadzić do takich absurdalnych wniosków? — zapytała Jayde.

Hood uśmiechnął się. Pozostali członkowie załogi kurtuazyjnie milczeli.

— Czterysta trzynaście lat — mruknął kapitan. — Próbowaliście to… policzyć?

— Za mało danych. — Do rozmowy włączył się ponownie Stuart. — W wyjątkowo sprzyjających okolicznościach mogłoby powstać kilka osad. Populacja rzędu kilkunastu tysięcy. Ale jeśli… trafili na tubylców, to najpewniej się zasymilowali. Wtedy to wszystko zaczyna wyglądać logicznie.

— Poważnie wierzysz w absurdalny pomysł, że trafili tu na istoty człekokształtne? — zapytał Hood. — Że skrzyżowali się z nimi?

— Czemu nie?

— Spróbuj przelecieć paprotkę, zobaczysz, czemu nie. Jeśli było tu jakieś życie, czysto teoretycznie się zastanawiam, to i tak bardziej różniło się od nas niż grzyby. Różniłoby się już na poziomie subkomórkowym, byłoby oparte na innych kombinacjach białka albo wcale nie na białku. Mogłoby być tak odmienne, że nie zauważylibyśmy się nawzajem.

— Więc jak wyjaśnisz to w dole? Ile musiałaby trwać budowa cywilizacji od zera? Ile trwała na Ziemi?

— Oni mieli wiedzę — przypomniał Hood. — To bardzo dużo na początek. Zaczekajmy te kilka dni, żeby się przekonać, czy to rzeczywiście są miasta.

Odstawił kubek na mały blat obok fotela kapitana. Wepchnął ręce w kieszenie spodni i stanął nieco z boku.

— Komputer stawia pięć do jednego, że są — odparł Stuart. — Ja się z nim nie zakładam, nigdy potem nie płaci.

— Nie znajdziemy ich — zawyrokowała Jayde, znów ziewając. — Albo będą zagubieni w tłumie obcych, albo…

Hood pokręcił głową.

— Albo nie będzie tam nikogo, albo będzie ich za dużo, żeby ich zabrać. To ma przynajmniej jakieś znamiona prawdopodobieństwa.

Thomson mrugał oczami, walcząc z sennością. Zajrzał do blaszanego kubka, by stwierdzić, że kolejną tego dnia kawę wypił już do końca. Zajrzał też do stojącego obok kubka Hooda – ten również był pusty.

— Idę się zdrzemnąć — oznajmił wreszcie, wstając. — Obudźcie mnie od razu, jakby było coś nowego.

Gdy wyszedł, Jayde zajęła miejsce drugiego pilota. Była na tyle drobna, że wpadła cała w duży fotel. Siedzący obok potężnie zbudowany Nordsletten wystawał ze swojego w górę i na boki.

— Myślicie, że obudzi Czarnych? — zapytała dziewczyna, sprawdzając kontrolki na swoim pulpicie.

Siedzący za nią Stuart skrzywił się nieznacznie.

— Na razie nie ma powodu. Spróbujmy tego uniknąć, jak długo się da.

Wpatrywali się w główny ekran wyświetlający błękitną planetę. Widać ją było na samym środku pseudookna, choć w rzeczywistości lecieli teraz rufą do przodu.

— Miasta, nie miasta — Stuart założył ręce za głowę. — Jakieś wyjaśnienie musi być. Mam spory zapas filmów. Nie będę się nudził. Mogę poczekać.

— Ja też nie znoszę tego uczucia, gdy siedzę przed pustym ekranem i mam postawić pierwszą literę — powiedział Hood. — Dowolną.

Stuart wychylił się zza fotela, spojrzał na Hooda i pokręcił głową. Ten wzruszył ramionami. Wszyscy wiedzieli, że usiłuje pisać wiersze, i że marnie mu to idzie.

* * *

Terrarium było grube na pięć centymetrów, za to wysokie na półtora metra i szerokie na ponad dwa. W wypełnionym żelem wnętrzu uganiały się setki małych stworzonek. Dzięki niebieskawej, przejrzystej strukturze ich świata dawało się obserwować poczynania owadów. Elastyczny żel był dla nich budulcem i pożywieniem. System korytarzy nie należał do zbyt rozwiniętych, schodziły na kilkanaście centymetrów pod powierzchnię.

— Czemu nazywasz je formicytami? — Jayde przyglądała się owadom, nosem niemal dotykając szyby.

— Mrówki brzmią banalnie — wyjaśnił Hood.

— Ale to zwykłe mrówki?

— Formica rufa. — Mężczyzna ziewnął i przyjrzał się kopczykowi na powierzchni, w środkowej części terrarium. Był złożony z martwych osobników. — Dwie królowe. Więc jest awantura.

— Wszystkie mają odcięte głowy — zauważyła dziewczyna. — Po co umieściłeś w jednym terrarium dwie królowe?

— Przed startem włożyłem jedną królową i kilka robotnic. — Hood popukał palcem w zapadniętą komorę z martwą mrówką i kilkoma niewyklutymi jajami. — Urodziły się nowe królowe, zrobiły przewrót pałacowy i założyły dwa gniazda po obu stronach terrarium. Wygląda na to, że pierwsze, co zaczęły robić po przebudzeniu, to wzajemnie się zagryzać. Może to środowisko albo któryś ze składników żelu zmieniły ich zwyczaje.

— Kłopotliwa ozdoba. Nie mogli wstawić nam tu rzeźby? Albo kwiatka?

Terrarium stało w pokoju zwanym relaksacyjnym. Prócz niego były tu obrotowa, wyjątkowo miękka sofa i panoramiczny ekran, wklęsły w tak sprytny sposób, że mógł wypełniać całe pole widzenia.

— Zabranie mrówek w kosmos nic nie kosztuje — ocenił Hood. — Chyba że uciekną. Żeby zdobyć dodatkowe fundusze, Agencja udaje, że podczas lotu prowadzi badania naukowe. Dotychczas żaden statek nie trafił na zdatną to terraformowania planetę, więc pojawiły się problemy z finansowaniem dalszej eksploracji martwego kosmosu. Gdyby ktoś z senatu zobaczył, jak snujemy się po pokładach…

— I jak ty niby je badasz? — Jayde spojrzała na niego z ironicznym uśmiechem.

— Zapisuję, co robią.

* * *

W sterowni panowała cisza, każdy sam próbował przyswoić najnowsze informacje. Komputer, po pobieżnej analizie zdjęć, potwierdził, że w dole znajdują się miasta, wyglądające na ludzkie. Wypluł też przybliżoną wielkość populacji: sześć milionów.

Misja „Reagana” nie była misją ratunkową, raczej śledczą. Po czterystu trzynastu latach od prawdopodobnej katastrofy, ta nazwa wydawała się właściwsza. Czterysta trzynaście ziemskich lat temu dotarła tu ekspedycja, w której skład wchodziły trzy kobiety i dziewięciu mężczyzn. Regulamin Agencji nie zabraniał stosunków seksualnych między członkami załogi, ale nakazywał ścisłe stosowanie zasad antykoncepcji. Ta zasada przestawała obowiązywać tylko w jednej sytuacji – gdy powrót na Ziemię był niemożliwy.

Jednym z przewidzianych scenariuszy misji „Reagana” było zabranie potomków rozbitków. Ten zapis w statucie Agencji miał dawać nadzieję załogom, których statki ulegały nienaprawialnym uszkodzeniom, uniemożliwiającym powrót do domu.

Sygnał SOS z planety Ruthar Larcke leciałby na Ziemię sto dwadzieścia lat. Być może został nawet wysłany. Trzysta lat temu Agencja nie istniała i nikt nie przeczesywał nieba elektronicznymi uszami.

Sto dwadzieścia lat to kilka pokoleń. Czterysta to historia narodu.

Nigdy wcześniej nie przeprowadzono akcji ratunkowej tego typu.

— Stuart — odezwał się dowódca. — Przygotuj próbnik.

— Wybuchnie panika — nieśmiało zaoponował Hood.

— Nie większa, niż gdybyśmy tam wylądowali.

Stuart zaczął stukać w klawiaturę. Mógł wszystko zlecić komputerowi, ale lubił osobiście przeprowadzać rutynowe czynności. Choć tak naprawdę to wybierał tylko spośród opcji zaproponowanych przez komputer.

— Spodziewałem się wymachujących maczugami zarośniętych pustelników. — Stuart wstał. Nikt nie odpowiedział, bo wszyscy myśleli dokładnie tak samo. Osady w domach z bali albo, jeszcze lepiej, w szałasach – to by ich nie zdziwiło. Stuart przeszedł do ładowni, by wybrać odpowiedni próbnik. Tę czynność trzeba było wykonać ręcznie.

— Wyobraźcie to sobie — zaczęła Jayde, nachylając się ze swojego fotela. — Trafia tutaj nierejestrowany transportowiec z ludźmi, którzy kolonizują planetę na własny użytek. Sekta, może znudzeni bogacze, może kryminaliści. Nie przerywajcie mi… Nie są zainteresowani, by ktoś się o nich dowiedział, to oczywiste. Potem trafia tutaj ekspedycja Agencji i zaczyna badania. Wiecie, co mam na myśli?

— Tubylcy nie mogą się kamuflować bez końca — przyznał Hood. — Naturalnym działaniem byłby atak przez zaskoczenie, tak by w kierunku Ziemi nie poszedł żaden raport. To jednak nie wyjaśnia takiej populacji. Więc co? Orgie? Prowokowane ciąże mnogie? Laboratoria rozpłodowe? Skąd te sześć milionów?

— Nie wiem. — Dziewczyna wzruszyła ramionami. — Ale jestem pewna, że nie znajdziemy tam naszych. Misja ratunkowa spóźniona o cztery stulecia… To żart!

— Zaraz… — Hood spojrzał na nią z uśmiechem. — To ja tu mam etat pesymisty.

— No to proszę — uśmiechnęła się do niego prowokująco. — Dowal nam jakiegoś pesyma.

— Służę uprzejmie. Minęło czterysta trzynaście lat. Nikt nie przeprowadzał symulacji. Nie wiadomo, czy rozbitkowie będą w ogóle chcieli wracać. Urządzili się tu, zamieszkali z pięknymi kobietami, założyli rodziny. Po cóż mieliby to rzucać? A to szesnaste pokolenie. Tam jest cały ich świat, innego nie znają. Może nawet rodzice nie powiedzieli im o Ziemi. Jak nas zobaczą, pochowają się w piwnicach i przeczekają naszą akcję ratunkową. Wyobraźcie sobie Amerykanów z początku XXII wieku. Co by zrobili, gdyby ktoś im zaproponował powrót do Europy, skąd pochodzili ich przodkowie.

— Wyliczyłem to — odezwał się Nordsletten. — Załóżmy, że każda kobieta urodzi ośmioro dzieci. Warunki są trudne, więc tylko połowa dożyje dorosłości. Po jakichś dwudziestu pięciu latach z dwójki rodziców mamy czwórkę dzieci. Upraszczam nieco, ale wobec braku dokładnych danych nie ma to znaczenia. Populacja podwaja się co dwadzieścia pięć lat. Początkowo rozwój limitują trzy kobiety, niech więc będzie, że zaczynamy od szóstki osadników. Po dwudziestu pięciu latach mamy dwunastkę.

— Mizernie — wtrąciła Jayde.

— Po pięćdziesięciu latach mamy dwudziestu czterech dorosłych ludzi i tak dalej. Wzór jest naprawdę prosty. To liczba sześć pomnożona przez dwa do potęgi równej liczbie pokoleń. Od punktu startu narodziło się tu szesnaście pokoleń. Daje to łącznie niecałe czterysta tysięcy.

— To chyba mało dokładne wyliczenia — zauważył Hood.

— Masz rację. Gdyby każda kobieta mogła urodzić i odchować piątkę dzieci, mielibyśmy tam na dole prawie piętnaście milionów. Przy szóstce – ćwierć miliarda.

— To jak wróżenie z fusów.

— Ale przynajmniej tłumaczy, skąd ich się tam tyle wzięło — podsumowała Jayde.

* * *

Ładownia była duża, wysoka na dwa pokłady, czyli na ponad sześć metrów. Jasnoszare ściany pełne były przetłoczeń wzmacniających powierzchnię. Grubsze, podłużne wypukłości zdradzały ukrytą za nimi konstrukcję szkieletu strukturalnego. W tej części statku ciążenie było nieco słabsze, malało wraz z oddalaniem się od sterowni.

Białe światło lamp bezcieniowych było jaśniejsze niż na korytarzu. Pod ścianami stały, jeden na drugim, przyśrubowane do wsporników, dziesiątki różnej wielkości kontenerów. Stuart odszukał odpowiedni i otworzył zamki. Płyta czołowa uniosła się na zawiasach, ukazując obły kształt tkwiący w uchwytach. Mężczyzna odsunął się i sięgnął do książnika. Potwierdził wybór. Pod sufitem poruszyła się mechaniczna chwytnia, wielka, okablowana łapa przyczepiona do wózka, jeżdżącego po sufitowej szynie. Zamigały pomarańczowe lampy i rozległ się podwójny pisk. Łapa podjechała prostym odcinkiem toru i opuściła się. Trzy małe duraluminiowe palce sięgnęły do wnętrza kontenera i usunęły blokady. Podstawa mechanicznej dłoni obróciła się i do przodu wyjechał grubszy chwytak. Na teleskopie wsunął się do kontenera, by po chwili szczęknąć metalicznie i wycofać się razem z czarną kulą, pełną wypustek i otworów. Miała metr średnicy, opalizowała jak oszroniona.

Łapa ruszyła wzdłuż toru, aż dotarła do zakrętu, na wprost drzwi. Zatrzymała się nad okrągłymi wrotami w podłodze. Stuart wyszedł z ładowni i obserwował postępy procedury na małym monitorze we wnęce ściany korytarza. Zamigotały lampki ostrzegawcze i wrota rozsunęły się na dwie strony. Poniżej była śluza towarowa – przestrzeń w kształcie walca równego średnicą i wysokością wysokości ładowni. Od dołu zamykały ją podobne wrota.

Łapa obróciła się, kierując głowicę z chwytakiem i ładunkiem w dół. Teleskop znów się wysunął, umieszczając próbnik dokładnie pośrodku śluzy, ale jeszcze nie uwalniając go. Wrota zaczęły się zasuwać, a jedynie niewielkie, półokrągłe ich fragmenty uniosły się od krawędzi, robiąc miejsce dla rury teleskopu. Teraz zatrzasnęły się, idealnie obejmując teleskop powstałym otworem. Obraz przeskoczył na wnętrze śluzy. Trzy palniki opalały powierzchnię próbnika, dekontaminując ją. Potem rozległ się syk wysysanego pompami próżniowymi powietrza i otworzyły się zewnętrzne wrota. Za nimi był czarny kosmos i ledwie widoczna krawędź planety, błękitnej jak Ziemia.

Zaczepy chwytaka zwolniły ładunek, a teleskop, delikatnym pchnięciem, nadał mu minimalną prędkość początkową. Obraz znów przeskoczył, tym razem na zewnętrzną kamerę. Próbnik swobodnym dryfem oddalił się na kilkadziesiąt metrów i uruchomił silniki. W kilka sekund znikł w oddali.

Gdy Stuart wrócił do ładowni, stalowa chwytnia kończyła wędrówkę po suficie, by zaraz znieruchomieć na końcu pomieszczenia. Mężczyzna zamknął pusty kontener i zerknął na ekran książnika, by się upewnić, że wszystko poszło właściwie. Wciągnął w płuca orzeźwiające, zimne powietrze.

Pachniało inaczej niż zwykle.